در این مقاله می‌خواهیم به بررسی تاثیر پرسلن پوشاننده و استفاده از لاینر بر استحكام باند ریزكششی سرامیك زیركونیایی Cercon بپردازیم. لابراتوار لترال که یک دندانسازی در تهران است این مطلب را در بخش دانستنی‌های علمی خود قرار داده است. پس با ما هراه باشید.
نیاز به ترمیم‌هایی با زیبایی عالی و سازگاری زیستی مناسب در سال‌های اخیر منجر به جایگزینی آلیاژهای معمول با زیرساخت‌های تمام-سرامیك گردیده است. كورهای سرامیكی معمولاً كریستال‌های تقویت شده از جمله دی سیلیكات و یا لوسایت در یك ماتریس شیشه‌ای هستند و یا از اكسید زیركونیا تشكیل شده‌اند.
پلی كریستال‌های زیركونیایی محدودیت‌های كاربرد مواد تمام سرامیكی را كاهش داده و استفاده از آن‌ها را در بازسازی‌های چندواحدی با موفقیت بیشتر ممكن ساخته است. ثبات شیمیایی منحصر به فرد، خصوصیات مكانیكی عالی، زیبایی رنگ و استفاده همزمان از تكنولوژی CAD/CAM در آن‌ها موجب شده است كه زیركونیا به عنوان یك ماده كور انتخابی در درمان‌های متعدد پروتزی مورد استفاده قرار بگیرد. با افزودن 50% وزنی زیركونیا به گلاس پرسلن، افزایشی به میزان 80%- 20% در استحكام خمشی و مقاومت شكستگی در مقایسه با پرسلن تنها گزارش شده است. مطالعات متعددی نشان داده‌اند كه زیركونیا از سایر سرامیك‌های دندانی محكمتر می‌باشد. همچنین، بریج‌های زیركونیایی ماندگاری بیشتری در مقایسه با سایر سرامیك‌های دندانی نشان داده‌اند.
با این حال، استحكام باند زیركونیا به ونیر در رستورشین‌های تمام سرامیكی به عنوان یكی از نقاط ضعف آن مطرح بوده و عواملی چون نحوه آماده سازی سطح فریم ورك، نوع ونیر سرامیكی مورد استفاده و روش استفاده از ونیر همگی در این استحكام موثر هستند. برای دستیابی به مزایای متعدد مواد كور در پروتزهای دندانی، استحكام باند بین كور و ونیر باید به میزان كافی بوده تا بتوانند استرس‌های فانكشنال را از ونیرهای زیبایی به فریمورك زیرین انتقال دهند. علاوه بر این، مشخص گردیده كه استحكام باند ونیر به زیركونیا به نوع ماده ونیر مورد استفاده و هماهنگی آن با كور زیرین نیز بستگی دارد.
امروزه انواع مختلف سیستم‌های زیركونیایی در بازار دندانپزشكی و دندانسازی وجود دارد و علیرغم شباهت ساختار شیمیایی آن‌ها، تفاوت‌هایی همچون اختلاف در روش‌های ساخت، مراحل Milling و دمای Sintering در بین آن‌ها وجود دارد. یكی دیگر از این اختلافات تفاوت در نحوه رنگ آمیزی این كورهای سفید زیركونیایی است. تكنیك‌های مختلفی نظیر افزودن پیگمان‌های فلزی به پودر زیركونیای اولیه در قبل یا بعد از فشردن بلوك‌های Milling، غوطه ور ساختن فریم ورك‌های Milled در عوامل رنگی محلول یا استفاده از مواد لاینر مختلف در فریم ورك‌های سفید Sinter شده برای رنگ آمیزی فریم ورك‌های زیركونیایی مد نظر بوده است.
تردیدی نیست كه روش‌های مختلف رنگ آمیزی كور كه در سیستم‌های مختلف به كار گرفته شده‌اند، همگی می‌توانند در خصوصیات و عملكرد زیركونیا موثر باشند. این تغییر خصوصیت‌ها می‌تواند ناشی از اجزاء رنگی اضافه شده به زیركونیا از جمله CeO2 ، Fe2O3 و Bi2 باشد. همچنین، دیده شده است كه استفاده از عوامل لاینر اثرات آشكاری در بهبود استحكام باند زیركونیا به ونیر مخصوصاً در سرامیك‌های Press-on داشته است. بر این اساس هدف این مطالعه بررسی تاثیر كاربرد دو نوع پرسلن ونیر و استفاده از لاینر بر استحكام باند ریزكششی یك نوع سرامیك CAD-CAM است.
استفاده از آزمون استحكام باند ریزكششی مزایای زیادی دارد از جمله آن كه به دلیل اندازه كوچك میكروبارها و عمودی بودن نیرو در این آزمون، با كاهش احتمال اتصال ترك‌های ساختاری آن‌ها، یك تخمین دقیق‌تری از میزان استحكام باند كور به ونیر به دست آمده و احتمال پراكندگی داده‌ها نیز كاهش می‌یابد. استفاده از آزمون استحكام باند ریزكششی در مواد سرامیكی دندانی مستلزم دقت زیاد در نحوه ساخت نمونه‌ها و استانداردسازی روش‌های لابراتواری است تا از ایجاد ضایعات ساختاری از جمله حباب در لایه ونیری جلوگیری شود، امری كه به هر حال بروز آن اجتناب ناپذیر است. در مطالعه حاضر، در بیشتر نمونه‌ها حباب‌های ساختاری در ونیر دیده شد كه می‌تواند انحراف معیار مطالعه را در نتایج توجیه نماید.
خرد شدن و لایه لایه شدن رستوریشن‌های زیركونیایی ونیر شده در هنگام اعمال بارهای مختلف همواره محتمل می‌باشد، بنابراین نقش عوامل تاثیرگذار در باند ونیر و كور باید مورد بررسی قرار گیرد. نتایج تحقیق حاضر نشان داد استحكام باند ریزكششی سرامیك Cercon بیشتر از آنكه تحت تاثیر كاربرد لاینر باشد به نوع پرسلن پوشاننده بستگی دارد؛ به گونه‌ای كه استفاده از پرسلن Ceram Kiss استحكام باند بالاتری، چه با كاربرد لاینر و چه بدون لاینر، نسبت به Zirkonzahn ICE ایجاد كرد. این امر به لزوم سازگاری پرسلن پوشاننده با سرامیك كور تاكید می‌كند.
در مطالعه‌ای دیگر از این محقق گزارش شد كه كاربرد مواد لاینر به صورت معنی داری میزان استحكام باند و نحوه شكست نمونه‌ها را تحت تأثیر قرار داده و نتایج آن نیز به نوع ماده لاینر به كار رفته بستگی داشت. در مطالعه حاضر نیز دیده شد كه در صورت كاربرد Ceram Kiss به عنوان پرسلن ونیری، استفاده از لاینر، استحكام باند را افزایش داد. به عبارت دیگر، استحكام باند زیركونیای رنگی Cercon در مقایسه با زیركونیای سفید به صورت آشكاری بیشتر برآورد گردید.
از طرف دیگر گزارش شده است كه استفاده از لاینر در سطوح زیركونیایی صاف قبل از فشردن سرامیك ونیری، منجر به كاهش استحكام باند كور-ونیر و افزایش فراوانی شكست‌های روی داده در حد فاصل ترمیم‌ها می‌شود. در تحقیق حاضر، كاربرد لاینر بعد از سایش سطوح با ذرات آلومینیوم اكساید صورت گرفته و این امر می‌تواند تفاوت در نتیجه را توجیه نماید. از جمله ملزومات دیگر لایه ونیر هماهنگی (TEC) Thermal Expansion Coefficient كور و ونیر است.
مطالعات نشان داده است كه در صورت وجود اختلاف زیاد TEC این دو لایه، استرس‌های ناخواسته‌ای در یك چهارم تماس رخ می‌دهد. وقتی TEC لایه پرسلن بالاتر از ماده كور باشد، جدا شدن ونیر از روی كور رخ می‌دهد، اگرچه میزانی از عدم هماهنگی بین TEC این دو لایه لازم است. در مطالعه حاضر این ضریب برای Ceram Kiss و Zirkonzahn ICE به ترتیب برابر 2/9 و 6/9 بود كه اگرچه مقدار مربوط به Zirkonzahn به TEC كور زیركونیایی (5/10) نزدیكتر بود ولی شاید نتایج بهتر باند با Ceram Kiss به عدم هماهنگی مطلوب‌تر آن با زیركونیا و یا استحكام بالاتر آن بازگردد.
در تحقیق حاضر در نحوه شكست نمونه‌ها در هر یك از گروه‌های 4 گانه از هر دو نوع كوهزیو و ادهزیو در سرامیك‌ها گزارش شد. این نوع شكست‌ها (بدون شكست در لایه كور) با نتایج تحقیقات دیگر نیز قابل مقایسه می‌باشد كه در آن‌ها شكست‌ها ناشی از ایجاد ترك در حدفاصل كور-ونیر و نیز در ونیر گزارش شده اند. این پدیده از دو جهت قابل تفسیر است. اول اینكه شكست ناشی از بروز ترك می‌تواند عملكرد عالی Y-TZP و مقاومت مناسب آن در برابر پخش ترك‌ها را نشان دهد. دوم اینكه، شكست ناشی از ایجاد ترك می‌تواند از استحكام باند ضعیف كور زیركونیایی به سرامیك ونیری ناشی شود. با این حال، باید دقت نمود مكانیسم واقعی و دقیق شكست‌های باند كور-ونیر هنوز به طور قطعی مشخص نشده و نیاز به تحقیقات بیشتری دارد.
نتایج تحقیق حاضر، در مجموع برآوردی از میزان استحكام باند ریزكششی كور زیركونیایی Cercon بود كه نشان داد كه نوع ونیر سرامیكی اثرات معنیداری در میزان استحكام باند كور-ونیر داشته است. همچنین استفاده از لاینر برای ماده زیركونیایی Cercon می‌تواند در افزایش استحكام باند این سرامیك موثر باشد.
امیدوارم از خواند مقاله تاثیر پرسلن پوشاننده و لاینر بر استحكام باند ریزكششی سرامیك زیركونیایی رضایت داشته باشید. در ادامه می‌توانید نظرات خود را برای ما قرار دهید.
منبع: برگرفته از مقاله دکتر علی خاصی و همکاران چاپ شده در مجله دانسکده دندانپزشکی مشهد