در این مقاله از بخش دانستنی‌های علمی سایت دندانسازی لابراتوار لترال درباره تاثیر شیوه‌های مختلف آماده سازی سطح استحکام باند برشی کامپوزیت‌های تعمیر شده با سایلوران بیس‌ها توضیحاتی را ارائه داده‌ایم.
نیاز به ترمیم‌های زیبایی، شکل گیری ادهزیوها و سیستم‌های کیور جدید و پیشرفت در ویژگی‌های مواد،کامپوزیت‌های دندانی را رایج ترین مواد ترمیمی مستقیم امروزی قرار داده‌اند.
با این وجود انقباض ناشی از پلیمریزاسیون، هنوز یکی از مهمترین پیامدهای کامپوزیت‌های متداول با بیس متاکریلات است. انقباض می‌تواند باعث ریزنشت، تغییر رنگ لبه‌ای و تشکیل گپ (یکی از فاکتورهای مهم در ایجاد پوسیدگی ثانویه) گردد. نشان داده شده است که کامپوزیت‌های سایلوران بیس تا حد مشخصی بر این مشکل فائق آمده‌اند، چون آن‌ها طی یک پروسه پلیمریزاسیون حلقه گشایی فتوکاتیونیک، به جای یک واکنش پلیمریزاسیون رادیکالی قرار می‌گیرند که منجر به ایجاد انقباض پلیمریزاسیون زیر یک درصد شده و استرس انقباضی را تا 22 درصد نسبت به متاکریلات بیس‌ها کاهش می‌دهند.
به علاوه نشان داده شده است که سایلوران بیس‌ها، آب گریزی بیشتری را نشان داده که منجر به کاهش جذب آب و افزایش ثبات هیدرولیتیک می‌شود.
مطالعات آزمایشگاهی نشان داده‌اند که ویژگی‌های فیزیکی مثل استحکام خمشی، ضریب الاستیسیته دینامیک و استاتیک،هاردنس و مقاومت سایشی سایلوران بیس‌ها در محدوده متاکریلات بیس‌های کانونشنال است.
کاهش انقباض و استرس تولید شده در طی پلیمریزاسیون، می‌تواند به طور مثبتی تمامیت مارجینال را تحت تأثیر قرار دهد. مارجین‌های ناقص منجر به تغییر رنگ لبه‌ای و پوسیدگی ثانویه می‌شود که مهمترین علت تعویض ترمیم‌های معیوب است.
با این وجود بر اساس فلسفه دندانپزشکی ترمیمی با حداقل تهاجم، به جز شرایطی که یک شکستگی در کامپوزیت وجود داشته باشد، در موارد تغییر رنگ سطح تماس رزین با دندان و پوسیدگی ثانویه، در درجه اول ترمیم‌های معیوب بایستی از لحاظ امکان تعمیر بررسی گردند و کاملاً تعویض نشوند. این شیوه باعث حفظ نسج دندانی سالم می‌شود.
بر اساس مطالعه محققان، ایجاد یک واحد منفرد بین کامپوزیت قدیمی و کامپوزیت جدید حین پروسه تعمیر از طریق سه مکانیسم امکان پذیر است:
باند شیمیایی به ماتریکس ارگانیک، باند شیمیایی به فیلرهای اکسپوز شده، گیر میکرومکانیکال. مطالعات قبلی کارایی گیر میکرومکانیکال ایجادشده در اثر فرزهای الماسی، سندبلاست و یا اسیداچ را در استحکام باند کامپوزیت‌های تعمیر شده نشان داده‌اند.
یک تکنیک دیگر که برای ایجاد خشونت سطحی توجه‌ها را در دندانپزشکی به خود جلب کرده، استفاده از لیزرها است. مطالعات نشان داده‌اند که لیزرهای گروه اربیوم، سطح کامپوزیت را علاوه بر سطح دندان تحت تأثیر قرار می‌دهند. سایلان قابلیت باند شیمیایی با ذرات فیلر کامپوزیت قدیمی‌را دارد و قابلیت ترکنندگی ادهزیو را روی بی نظمی‌های سطحی افزایش می‌دهد. با این وجود تفاوت‌ها هنوز در مورد بهترین شیوه برای تعمیر کامپوزیت‌ها ،به خصوص سایلوران بیس‌ها با توجه به نوپا بودنشان وجود دارد. در این مطالعه اثر شیوه‌های مختلف آماده سازی سطح روی استحکام باند برشی کامپوزیت‌های متاکریلات بیس و سایلوران بیس تعمیر شده توسط کامپوزیت سایلوران بیس مورد ارزیابی قرار گرفت.
در مطالعه حاضر بیشترین استحکام باند به دست آمده در هریک از دو گروه اصلیZ وP مربوط به گروه‌های Z4 و P4 یعنی سطوح سندبلاست شده با ذرات آلومینا بوده است. نتیجه حاصل با نتایج مطالعات دیگر در مورد تعمیر کامپوزیت‌ها مطابقت دارد و این بیانگر این است که این شیوه‌ی آماده سازی سطحی جهت تعمیر با سایلوران بیس‌ها نیز یک شیوه مؤثر خواهد بود.
پس از گروه‌هایZ4 و P4، بیشترین استحکام باند به دست آمده مربوط به گروه‌هایZ3 وP3 یعنی سطوح آماده سازی شده با لیزر اربیوم بوده است. استفاده از لیزر اربیوم در برداشت سمان و ترمیم‌های کامپوزیتی با توانایی ابلیشن انتخابی آن مورد ارزیابی قرارگرفته است. ابلیشن کامپوزیت باEr:YAG در اثر تبخیر انفجاری و در پی آن پرتاب هیدرودینامیک صورت می‌گیرد. در طی این پروسه ذوب سریع و در نتیجه آن تغییر حجم در ماده، نیروهای انبساطی قوی ایجاد می‌گردد. در اثر تداخل نیروهای ایجادشده و ساختار کامپوزیت، بیرون زدگی‌هایی روی سطح ایجادشده و ماده ذوب شده در نهایت به صورت قطراتی از سطح خارج می‌گردد. مورفولوژی ریزگیرزایی ایجاد شده روی سطح کامپوزیت، ناحیه سطحی در دسترس برای باندینگ را افزایش می‌دهد. در این سطح افزایش یافته توزیع استرس روی سطح تماس بین دو کامپوزیت باند شده تغییر خواهد کرد که در نهایت منجر به افزایش استحکام باند خواهد شد.
ویژگی‌های مورفولوژی سطحی ناشی از ابلیشن لیزر بستگی دارد به ویژگی‌های پرتو لیزر تابشی و ساختار کامپوزیتی که تحت تأثیر آن قرار می‌گیرد. مطالعات دیگری نیز توانایی لیزر را در آماده سازی‌های مختلف سطحی کامپوزیت نشان داده‌اند.
استفاده از سایلان بر اساس این فرض است که در هر سطح کامپوزیت، حدوداً 51 درصد حجم شامل ذرات فیلرگلاس است با توجه به این که سایلان با افزایش ترشوندگی سوبسترا، باند شیمیایی به فیلر کامپوزیت تعمیر شونده را فراهم می‌کند استفاده از آن روی سطوح کامپوزیتی به طور بالقوه استحکام باند را حین پروسههای تعمیر افزایش می‌دهد. ارزیابی SEM سطح کامپوزیت ساییده شده نشان داد که تنها نواحی اندکی در سطوح کامپوزیتی به صورت فیلرهای عریان مشخص می‌شوند.
در هریک از دو گروهP وZ استفاده از سایلان (P2 & Z2) استحکام باند کمتری را نسبت به گروه‌های آماده سازی شده با سندبلاست و لیزر اربیوم نشان داد و این اختلاف به لحاظ آماری معنی دار بوده است (15/1>P) در توجیه این مطلب، می‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که میزان اندک فیلر اکسپوز شده در هریک از دو نوع متفاوت کامپوزیت سوبسترا (متاکریلات بیس یا سایلوران بیس) حتی وقتی سایلانیزه هم بشود، توانایی افزایش استحکام باند اینترفیس را نخواهد داشت. با توجه به عدم حضور اختلاف معنی دار آماری بین گروه‌هایZ1 وZ2 و همچنینP1 وP2 استفاده از سایلان، هیچ برتری نسبت به حالتی که آمادهسازی سطحی صورت نگرفته است، نداشته است.
استحکام باند ضروری برای یک تعمیر موفق در کلینیک مورد ارزیابی قرار نگرفته است، با این وجود استحکام کامپوزیت به مینا در بین 15 تا 31 مگاپاسکال در کلینیک موفق در نظر گرفته می‌شود. طبق نظر برخی از نویسندگان، استحکام باند اینترفیس ایجادشده لازم است بالاتر از 18 مگاپاسکال و یا شاید بین 21 تا 25مگاپاسکال باشد تا موفقیت کلینیکی را به دنبال داشته باشد.
طبق این توضیحات، در بین گروه‌های مطالعه حاضر میانگین استحکام باند در چهار گروهZ3 و Z4 و P3 و P4 بالاتر از حداقل 15 مگاپاسکال بوده است که می‌توان چنین نتیجه گیری کرد که در پروسههای تعمیر کامپوزیت (چه متاکریلات بیس و چه سایلوران بیس) با کامپوزیت سایلوران بیس جهت رسیدن به موفقیت کلینیکی بایستی از سندبلاست با آلومینا و یا لیزر اربیوم استفاده کرد و عدم آمادهسازی سطحی و یا استفاده از سایلان کفایت لازم را جهت به دست آوردن استحکام باند مطلوب ندارند.
امیدواریم از خواندن مقاله تاثیر شیوه‌های مختلف آماده سازی سطح استحکام باند برشی کامپوزیت‌های تعمیر شده با سایلوران بیس‌ها رضایت داشته باشید.
منبع: برگرفته از مقاله دکتر مالکی پور و همکاران چاپ شده در مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد